02 February 2014

Selfies en de überhipster

Dit stukje werd een tijdje geleden gepubliceerd in Asian News, maar ik moest alsnog mijn ontdekking van de überhipster met jullie delen:

‘Selfie’ is uitgeroepen tot hét woord van 2013. Nederlanders konden stemmen op tien woorden: koningslied, kopschopper, kweekburger, selfie, sletvrees, socialbesitas, voedselsjoemel, boekface, comakijken en knikkebolziekte. Het is niet vreemd dat selfie heeft gewonnen. Hoe vaak gebruik je namelijk in het dagelijks leven woorden als koningslied of boekface? En wie kan ‘socialbesitas’ zeggen zonder over zijn nek te gaan van pretentie? Sletvrees gebruik ik trouwens wel continu tijdens het koffieleuten, maar dat terzijde.

Foto’s maken van jezelf is niks nieuws. Mensen doen het al jaren. Wat wél nieuw is, is de enorme productie van selfies. Sinds de komst van de digitale camera, kun je oneindig veel foto’s schieten en ze net zo makkelijk weer verwijderen. Geen nare verrassingen meer bij het ontwikkelen van je foto’s en erachter komen dat er alleen maar enorme, vettige duimen op de lens zijn gedrukt. Ik weet nog toen ik op 11-jarige leeftijd ging rotzooien met make-up en stiekem mijn moeders camera gebruikte voor mijn eigen fotoshoot. En het vervolgens weer te vergeten, totdat mijn moeder onze vakantiefoto’s aan visite wil laten zien en ze zich vervolgens bescheurt door de zelfportretten van een treurig opgemaakt kinderclown.

Door de komst van social media sites, zoals MySpace, ontstond een hele cultuur van selfiemakers. Vaak van het vrouwelijke geslacht, jong en met de toen revolutionaire duckface. Omdat je inmiddels nog niet dood gevonden wil worden met deze vacüum gezogen lippen, is er iets nieuws in Selfieland: de sparrow face. Overgewaaid uit Japan, waar meisjes voor de camera hun ogen verwonderd openen als een onschuldig hertje en hun lippen een klein beetje van elkaar doen, als een babymusje dat gevoed moet worden. Hoe popperig het er soms uitziet, het oogt veel flatteuzer en gezichtsvriendelijker dan de eendenkop.

Met mijn pen achter mijn oor besloot ik de geschiedenis van de fotocamera te onderzoeken, oftewel ik schakelde Wikipedia in. In 1914 was de toentertijd 13-jarige Russische hertogin Anastasia Nikolaevna één van de allereerste tieners die een selfie nam. Ze stond voor een spiegel en hield een enorme box camera van Kodak vast. Ik keek naar haar gezicht. Haar ogen waren opengesperd en haar mond was een beetje geopend. Ik hapte naar adem. Anastasia deed de sparrow face al 100 jaar voordat het cool was. Zij was de überhipster. Haar stoïcijnse blik, warrige haar, hoge kraag en de geestverschijning van Edgar Allan Poe links deden mij huilen van zowel aversie als fascinatie.


Anastasia Nikolaevna, 1914